Świat Nauki o ewolucji

Jeśli ktoś przeoczył w kiosku - warto nadrobić zaległość. Spis treści tutaj.

Darwin i jego kontestatorzy w książce

Zainteresowanych tematyką ewolucji i kreacjonizmu ucieszy zapewne fakt, że rynek wydawniczy uraczył lub uraczy nas kilkoma ciekawymi tytułami.

Ludzie związani z Serwisem Filozoficznym "Nauka a Religia" powołali do życia serię książkową Filozoficzne Aspekty Genezy Biblioteka Filozoficznych Aspektów Genezy, z której do tej pory ukazały się dwa tytuły:

• Kazimierz Jodkowski, "Spór ewolucjonizmu z kreacjonizmem. Podstawowe pojęcia i poglądy"
  
• Karl W. Giberson i Donald A. Yerxa, "O gatunkach powstawania. W poszukiwaniu opowieści o stworzeniu".

Choć cała inicjatywa sprawia wrażenie przychylnej kreacjonizmowi nie powinno to nikogo zniechęcić. Obie pozycje - przynajmniej na pierwszy rzut oka - powinny stanowić doskonałe wprowadzenie do myśli kreacjonistycznej. Jeśli interesuje Ciebie poznanie mnogości odmian antyewolucjonizmu to warto zainteresować się tymi książkami. Najlepiej jest zamawiać je prosto od Wydawnictwa Megas. Tanio i szybko.

Fani Darwina mogą uzupełnić swoją kolekcję zakupując "Podróż na okręcie Beagle" ze wstępem Marcina Ryszkiewicza. W marcu z kolei można będzie nabyć "Darwin. O powstawaniu gatunków" Janet Browne (autorki dwutomowej biografii Darwina). Książka Browne to następna pozycja z serii Książki, które wstrząsneły światem wydawnictwa Muza.

I jeszcze jeden, i jeszcze raz!

Niemal dwa lata po procesie Kitzmiller kontra Dover, który okazał się być miażdżącą prawną porażką dla amerykańskich kreacjonistów spod znaku Inteligentnego Projektu, kulturowi i religijni przeciwnicy teorii ewolucji nadal szukają sposobów, aby przemycić swoje treści do systemu edukacji. Do tej pory każda odmiana kreacjonizmu (creation science czyli kreacjonizm naukowy [KN] i Intelligent Design czyli Inteligentny Projekt [IP]) była odrzucana przed amerykańskie sądy różnej instancji jako poglądy z natury religijne, nie naukowe, i jako takie nie mogą być nauczane w szkołach państwowych.

Za każdym razem, gdy kreacjoniści ponosili klęskę w sądzie, ich odpowiedź była taka sama: "zmieniamy nazwę, może ktoś się na to nabierze". Więc gdy 20 grudnia 2005 roku sędzia John E. Jones III (konserwatysta, mianowany przez samego George'a W. Busha) wydał swoją decyzję i jej prawie 140-stronicowe uzasadnienie, w których stwierdził, że nauczanie IP w szkole w Dover jest sprzeczne z konstytucją Stanów Zjednoczonych, w środowiskach antykreacjonistycznych zaczęto spekulować jaką formę przybierze teraz antyewolucjonizm. Wiele osób stawiało na to, że pojawią się - już wtedy obecne - hasła typu "krytyczna analiza ewolucji" lub "nauczajmy o kontrowersjach związanych z prawdziwością ewolucji". Jak donosi blog The Panda's Thumb właśnie teraz na naszych oczach kreacjoniści zmieniają szaty i przystępują do realizacji swoich celów pod tymi właśnie hasłami. Najnowsza książka spod znaku IP skierowana do uczniów i nauczycieli biologii (mająca zapewne zastąpić skompromitowany kreacjonistyczny podręcznik "Of Pandas and People") nosi tytuł "Explore Evolution: The Arguments For and Against Neo-Darwinism". Choć zapewne dla laika tytuł brzmi niewinnie ("Poznaj ewolucję: argumenty za i przeciw neo-darwinizmowi"), nie ulega wątpliwości iż mamy do czynienia ze starym chwytem kreacjonistów - stworzyć wrażenie, że w środowisku naukowym istnieje dyskusja, co do prawdziwości teorii ewolucji i domagać się tego, aby uczniowie mieli prawo wysłuchać dwóch stron tej dyskusji.

Z szybkiej lektury zamieszczonych na Internecie fragmentów książki wynika, że autorzy unikają używania nazwy IP, co - po przegranym procesie w Dover - jest zrozumiałe. Ponoć są już plany używania tej książki w jednej ze szkół państwowych. Kto wie, może czeka nas następne Dover?

Osobom zainteresowanym przebiegiem procesu w Dover oraz historią ewolucji ruchu kreacjonistycznego polecam wykład Barbary Forrest, która była bezpośrednim uczestnikiem tej rozprawy i specjalizuje się w historii kreacjonizmu. Wykład obejmuje prezentację oraz sesję pytań z publiczności.

Darwin broni się sam

Julian Baggini twierdzi, że niektóre reakcje na samo hasło inteligentny projekt czy kreacjonizm ocierają się o histerię. Trudno odmówić mu racji. Brytyjski filozof argumentuje, że powinno się oswajać ludzi, szczególnie tych młodszych, z podobnymi zjawiskami i jednocześnie tłumaczyć czemu - zdaniem naukowców - są one błędne. Brzmi rozsądnie. Bardziej rozpowszechnionym sposobem rozprawiania się z kreacjonizmem jednak nadal są oficjalne stanowiska najróżniejszych organizacji i stowarzyszeń naukowych.

Edwin Bendyk ubolewa nad tym, że polski rząd nie przyjął stanowiska podobnego, do tego przyjętego przez rząd brytyjski. Stwierdza się w nim, że kreacjonizm nie przynależy do sfery nauki i nie ma dla niego miejsca na lekcjach przyrodoznawstwa. Problem - moim zdaniem - w tym, że w Polsce trudno zauważyć, aby margines jakim jest ruch kreacjonistyczny stanowił obecnie jakiekolwiek zagrożenie dla nauczania ewolucji w szkołach (o incydencie z Maciejem Giertych i Mirosławem Orzechowskim w rolach głównych prawie już nikt nie pamięta). Anglia pod tym względem znalazła się w trochę innej sytuacji, gdyż jedna z kreacjonistycznych organizacji - Truth In Science - wysłała do każdej szkoły swoje "materiały edukacyjne". 59 z nich uznało, że materiały te okazały się "bardzo przydatne". To jest już powód do niepokoju. Póki co, w Polsce nic takiego jeszcze nie miało miejsca. Stąd mój sceptycyzm wobec pomysłu angażowania w rządu w całą sprawę.